Fundusz ETF — co to jest i gdzie kupić ETF?

co-to-etf
Źródło: Pexels / Markus Winkler

Oprocentowanie zwykłych lokat i kont oszczędnościowych nie służy do zarabiania. Służy wyłącznie do tego, by Twoje pieniądze traciły na wartości odrobinę wolniej. Trzymanie kapitału na nisko oprocentowanych produktach bankowych to po prostu powolne wykrwawianie portfela.

Nowoczesna sytuacja gospodarcza wymaga solidniejszych fundamentów. Oprócz tradycyjnych akcji i obligacji, absolutnym standardem i „żelbetem” w budowaniu nowoczesnego portfela stały się fundusze ETF.

Czym są, gdzie je kupić i jak to zrobić mądrze (nie oddając państwu niepotrzebnych podatków)? Kawa na ławę – zaczynamy.

Co to jest fundusz ETF?

ETF (Exchange Traded Fund) to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie, dokładnie tak samo jak zwykłe akcje. Zamiast szukać pojedynczych, zwycięskich spółek (co bywa trudne i czasochłonne), ETF pozwala Ci kupić od razu „cały rynek”.

Niech Twoja następna inwestycja będzie epicka
Oszczędź do 50% na InvestingPro SPRAWDZAM

Dzięki temu instrumentowi, kupując jedną jednostkę ETF, stajesz się współwłaścicielem ułamka akcji setek firm naraz. ETF to nic innego jak gotowy, zdywersyfikowany pakiet aktywów (akcji, obligacji, surowców), który wiernie śledzi wybrany indeks giełdowy (np. amerykański S&P 500 zrzeszający 500 największych spółek w USA).

Jak działają fundusze ETF?

Większość ETF-ów to narzędzia inwestowania pasywnego. Mają jedno zadanie: podążać za trendem zadanego indeksu.

Wyobraź sobie, że chcesz zainwestować w sektor nowych technologii. Kupowanie akcji Google, Apple, Microsoftu i Nvidii osobno wymagałoby dużego kapitału i ciągłego zarządzania pozycjami. Kupując ETF technologiczny, nabywasz „gotowy klocek”, który automatycznie odzwierciedla ruchy tych wszystkich spółek. Jeśli indeks rośnie, wartość Twojej inwestycji rośnie. Jeśli spada – Twój ETF również.

Rodzaje ETF-ów

To jak z materiałami budowlanymi – wybierasz te, które pasują do Twojego projektu.

Ze względu na sposób replikacji (jak fundusz naśladuje indeks):

• Fizyczna (pełna): Fundusz po prostu idzie na rynek i kupuje fizycznie akcje w takiej samej proporcji, w jakiej występują w indeksie. Najbezpieczniejsze i najbardziej przejrzyste rozwiązanie.
• Sampling (próbka): Fundusz kupuje tylko najważniejsze akcje z ogromnego indeksu (np. takiego, który liczy 3000 spółek), żeby zminimalizować koszty transakcyjne, zachowując zbliżony wynik.
• Syntetyczna: Fundusz nie kupuje prawdziwych akcji, lecz używa instrumentów pochodnych (swapów) zawieranych z bankami inwestycyjnymi. Daje to dobre odwzorowanie, ale niesie minimalne ryzyko niewypłacalności partnera umowy.

Ze względu na aktywa:

• ETF na akcje: Indeksowe (np. WIG20, S&P 500), Sektorowe (IT, medycyna, surowce), Geograficzne (rynki wschodzące, Europa).
• ETF na obligacje, surowce (złoto, ropa) czy kryptowaluty.
• ETF-y do Analizy Technicznej (Lewarowane i Short): Coś dla fanów aktywnego tradingu. ETF-y lewarowane mnożą dzienny wynik indeksu (np. x2, x3), a ETF-y typu „Short” pozwalają zarabiać na spadkach, rosnąc, gdy indeks leci w dół. Idealne narzędzia do rozgrywania sygnałów z wykresów.

Dystrybucja vs Akumulacja (DIST vs ACC)

To najważniejszy wybór dla Twojego portfela:

• DIST (Dystrybucyjne): Fundusz wypłaca Ci zebrane ze spółek dywidendy w gotówce na Twoje konto. Super sprawa dla osób szukających bieżącego, pasywnego dochodu, ale wymaga samodzielnego rozliczania podatków co roku.
• ACC (Akumulujące): Fundusz nie wypłaca dywidendy do ręki. Zamiast tego automatycznie za te pieniądze dokupuje kolejne akcje, zwiększając wartość Twojej jednostki. Dla inwestorów długoterminowych to finansowe perpetuum mobile, które uruchamia potężną magię procenta składanego.

Gdzie kupić ETF-y i jak nie oddać 19% zysku?

Ponieważ ETF to papier wartościowy, potrzebujesz konta maklerskiego. Wybór odpowiedniego brokera (np. XTB, Bossa, mBank) to klucz. Zwracaj uwagę na brak prowizji za zakup (wielu brokerów oferuje teraz 0% prowizji do obrotu 100 tys. EUR miesięcznie) oraz koszty przewalutowania, bo większość dobrych ETF-ów kupisz w EUR lub USD.

Kluczowa zasada: Inwestowanie w ETF na „zwykłym” rachunku to błąd w sztuce. Zyski giełdowe obciążone są 19% podatkiem Belki. Jeśli budujesz kapitał na przyszłość, załóż konto maklerskie w ramach IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) lub IKZE. Pozwala to na całkowite uniknięcie tego podatku przy wypłacie środków po osiągnięciu odpowiedniego wieku! 

Jak czytać nazwę ETF-ów?

Początkujący często łapią się za głowę widząc nazwy w stylu: iShares Core S&P 500 UCITS ETF USD (Acc). Rozszyfrujmy to:

1. Emitent (Kto to wydał): np. iShares (należący do giganta BlackRock) lub Vanguard.
2. Indeks (Co śledzi): np. S&P 500.
3. UCITS: Ten skrót oznacza, że fundusz podlega unijnym regulacjom i jest bezpieczny dla europejskiego inwestora detalicznego.
4. ACC / DIST: Akumulujący lub Dystrybuujący (jak opisaliśmy wyżej).
5. Waluta: np. USD, EUR (waluta, w której wyceniany jest ETF).

Inwestycje w fundusze ETF w praktyce — jak to wygląda?

1. Zakładasz konto maklerskie, dzięki któremu możesz nabywać fundusze ETF. W większości domów maklerskich otwarcie rachunku następuje całkowicie zdalnie. Warto wybrać takiego brokera, który oferuje prowadzenie rachunku za darmo oraz ma niskie koszty transakcyjne.
2. Otrzymujesz dostęp do platformy, na której możesz składać zlecenia kupna i sprzedaży. Dużą popularnością wśród inwestorów cieszy się platforma xStation 5.
3. Przesyłasz na konto maklerskie środki pieniężne niezbędne przy składaniu zleceń kupna.
4. Zakupujesz jednostki uczestnictwa w wybranym przez siebie funduszu.
5. W dowolnym momencie możesz sprzedać swój fundusz ETF. Z reguły charakteryzują się one dużą płynnością i nie powinieneś mieć większego problemu z realizacją zlecenia.

Polskie podwórko: ETF-y na GPW

Jeśli chcesz zainwestować na rodzimym rynku, wcale nie musisz zakładać konta u zagranicznego brokera ani ręcznie analizować raportów finansowych polskich spółek. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) z roku na rok rośnie oferta funduszy ETF, za które odpowiadają głównie lokalni emitenci, tacy jak Beta Securities.

Ekspozycja na polskie spółki Dzięki polskim ETF-om możesz łatwo i tanio kupić całe koszyki naszych rodzimych firm. Do dyspozycji masz między innymi fundusze na:

• WIG20 – zrzeszający 20 największych polskich molochów.
• mWIG40 – skupiający 40 średnich spółek, które historycznie wykazują bardzo dużą dynamikę wzrostów i świetnie respektują sygnały płynące z analizy technicznej.
• sWIG80 – dla szukających potencjału w mniejszych, rozwijających się firmach. To idealne rozwiązanie, jeśli chcesz rozegrać lokalny trend na wykresie, unikając jednocześnie ryzyka, że pojedyncza polska spółka gwałtownie straci na wartości np. z powodu nagłych decyzji politycznych czy regulacyjnych.

Zagraniczne indeksy prosto z Warszawy (i bez ryzyka walutowego!) Co niezwykle ciekawe, na GPW kupisz również ETF-y na rynki zagraniczne (np. amerykański S&P 500, technologiczny Nasdaq-100 czy niemiecki DAX) notowane bezpośrednio w polskich złotych (PLN). Największą zaletą wielu z tych funduszy jest wbudowany hedging walutowy, czyli zabezpieczenie przed wahaniami kursów walut.

Wyobraź sobie, że amerykańska giełda rośnie, ale jednocześnie dolar drastycznie tanieje względem złotówki. Przy tradycyjnym funduszu zagranicznym zyski z giełdy zostałyby zjedzone przez niekorzystny kurs walutowy. Polski ETF z hedgingiem całkowicie ten problem eliminuje – Ciebie interesuje wyłącznie czysty wykres indeksu, zupełnie jakbyś nie musiał przejmować się spreadami i wizytami w kantorze przed wakacyjnym wylotem.

Podsumowanie polskiego rynku ETF:

• Polskie ETF-y to najprostszy sposób na grę pod indeksy WIG20, mWIG40 czy sWIG80 bez analizowania poszczególnych spółek.
• Dają możliwość zakupu zagranicznych indeksów za złotówki z poziomu najzwyklejszego polskiego konta maklerskiego (np. IKE/IKZE w polskim banku).
• Oferują fundusze z hedgingiem walutowym (zabezpieczające przed ryzykiem zmiany kursu USD/PLN czy EUR/PLN).
• Charakteryzują się odpowiednią płynnością do prowadzenia średnioterminowych zagrań w oparciu o analizę techniczną polskich indeksów.

Różnica między ETF a klasycznym funduszem z banku (TFI)

Klasyczne fundusze próbują „pobić” rynek poprzez aktywne wybieranie spółek przez analityków. ETF-y po prostu naśladują rynek. Efekt?

1. 1. Koszty: Klasyczny fundusz (TFI) pobierze od Ciebie opłatę za zarządzanie rzędu 1,5% – 2,5% w skali roku, niezależnie od tego, czy zarobił, czy stracił. Koszt dobrego ETF-a to około 0,07% – 0,2% rocznie. Z matematyką się nie wygra – w perspektywie 20 lat ta różnica to dziesiątki tysięcy złotych prowizji.
   2. Płynność: ETF sprzedajesz i kupujesz ułamku sekundy w godzinach otwarcia giełdy. Transakcja w klasycznym funduszu księguje się czasem kilka dni.
   3. Wyniki: Statystyki są nieubłagane – w perspektywie kilkunastoletniej, ponad 80% aktywnie zarządzanych, drogich funduszy przegrywa ze zwykłym, tanim rynkowym ETF-em.

Opłaty związane z funduszami ETF

Opłaty za zarządzanie funduszem ETF

Opłaty za zarządzanie w funduszach ETF są pobierane rocznie. Najczęściej stawki kształtują się na poziomie poniżej 0,5% opłaty rocznej za zarządzanie.

Opłaty maklerskie

Ponieważ ETF jest papierem wartościowym notowanym na giełdzie, potrzebujesz konta maklerskiego, by przeprowadzać transakcje. Domy maklerskie z reguły pobierają opłaty transakcyjne od każdego zakupu i sprzedaży. Najczęściej są one wyrażone procentowo. Nie trzeba chyba dodawać, że im są one niższe, tym lepiej dla inwestora. Np. XTB nie pobiera w ogóle żadnej prowizji za ETF-y i akcje do obrotu 100 000 Euro miesięcznie. Dla obrotów powyżej 100 000 EUR / mies. pobierane są prowizje w wysokości 0,2%.

Przewalutowanie

Większość ETF-ów można kupić za walutę obcą, w Polsce będzie to najczęsciej euro. W takim przypadku, gdy na koncie maklerskim mamy tylko złotówki, przy transakcji nastąpi przewalutowanie. I niekoniecznie po korzystnym dla nas kursie. Jeśli zamierzasz na poważnie zacząć inwestować w ETF-y, warto otworzyć konto maklerskie u brokera, który umożliwia wpłatę środków na rachunek również w walucie obcej, np. w euro (i najlepiej nie pobiera za to opłaty).

Podatki od ETF (W-8BEN i Podatek Belki)

• Podatek od zysków (19%): Płacisz go tylko wtedy, gdy sprzedasz ETF z zyskiem na zwykłym koncie. Deklarację (PIT-38) składasz rok później. W przypadku kont IKE/IKZE ten podatek odpada.
• Podatek u źródła od dywidend (W-8BEN): Jeśli kupisz ETF, który płaci dywidendę ze spółek w USA, urząd skarbowy w Ameryce domyślnie pobierze 30% podatku. Żeby obniżyć go do 15%, musisz wypełnić u swojego brokera prosty formularz zwany W-8BEN. To absolutna podstawa dla każdego inwestora!

Zalety i wady funduszy ETF

ETF — najczęstsze pytania

Czy ETF to papier wartościowy?

Sam fundusz ETF nie jest papierem wartościowym. Jest nim natomiast jednostka uczestnictwa w funduszu, która stanowi przedmiot obrotu giełdowego.

Czy na GPW można kupić fundusze ETF?

Tak, w chwili obecnej na Warszawskiej GPW notowanych jest kilkanaście funduszy ETF. Na przykład oparty o amerykański indeks S&P 500 czy niemiecki indeks DAX.

Dlaczego nie możemy kupić amerykańskich ETF-ów?

Osoba początkująca może odczuć zmieszanie, gdy usłyszy, że obywatel Polski nie może nabyć ETF-ów amerykańskich. Przecież nawet na GPW notowany jest fundusz S&P 500, więc o co chodzi?

W 2018 roku UE wprowadziła przepis, który wymusza na dostawcach ETF-ów (i nie tylko) dołączanie dokumentu KID, czyli dokumentu z kluczowymi informacjami dla inwestora. Kupując ETF czy nawet zwykły fundusz inwestycyjny musisz taki dokument otrzymać. Ale amerykańscy dostawcy nie mają ochoty podporządkowywać się wymogom UE i nie dołączają KID — dlatego też nie można kupić ETF-ów, które są wypuszczone do obrotu przez amerykańskiego dostawcę.

Na szczęście ETF-y oparte na amerykańskich indeksach są dostępne nie tylko w USA, ale tak naprawdę ma je w swojej ofercie każdy fundusz. Np. S&P 500, który jest chyba najpopularniejszym indeksem do ETF-ów. W samej ofercie domu maklerskiego XTB znajdziesz 35 różnych ETF-ów opartych o indeks S&P 500.

Czy fundusz ETF może upaść?

ETF nie może upaść, natomiast może się zdarzyć, że fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie papierów wartościowych zostanie zamknięty, gdyż nie przynosi zysków. Jest to jednak sytuacja bardzo rzadka. W takiej sytuacji inwestorzy odzyskują należne środki finansowe.

Jakie ryzyka wiążą się z inwestowaniem w ETF-y?

Przede wszystkim ryzyko rynkowe — kupisz lub sprzedaż fundusz w niewłaściwym momencie. Kolejne to ryzyko walutowe, jeśli transakcje dokonywane są w walucie obcej. Ryzyko emitenta — czyli zawsze należy brać pod uwagę, że wybrany przez Ciebie ETF może zostać wycofany z obrotu na giełdzie papierów wartościowych.

Jak zacząć z ETF?

Zacznij od założenia konta maklerskiego. Następnie możesz zainwestować na próbę niewielką kwotę, by sprawdzić, jak to wszystko działa. Dla początkujących najrozsądniejszym wyjściem jest regularne inwestowanie niewielkich kwot: co miesiąc dokupujesz aktywa. Dzięki temu uśredniasz cenę zakupu i minimalizujesz ryzyko, iż całe oszczędności zainwestujesz jednorazowo w aktyw, którego cena akurat osiągnęła swoje rynkowe maksimum i teraz przez dłuższy czas będzie tylko spadać.

Ile można zarobić na ETF-ach?

Nie ma żadnego limitu, ile można zarobić na ETF-ach. Warto pamiętać o tym, że zysk lub strata następują dopiero w momencie sprzedaży.

Czy ETF się opłaca?

Inwestycje w ETF-y są bezpieczniejsze niż inwestowanie w same papiery wartościowe, jakimi są np. akcje. Fundusz ETF składa się z instrumentów finansowych przynajmniej kilku podmiotów (albo kilkuset, jak np. ETF akcyjny oparty na S&P 500). Dlatego też ryzyko jest mniejsze. Poza tym w długim terminie inwestowanie pasywne w fundusze ETF przynosi większe zyski niż aktywne inwestycje.